Ga naar de homepage
Duik in het verleden van de Grebbelinie
Lees het verhaal
Twee eeuwen landsverdediging
De eerste benoeming van de Grebbelinie in onze geschiedenisboeken stamt uit 1701. De strategische waarde van de drassige Gelderse Vallei werd gezien als voorverdediging van de Oude Hollandse Waterlinie. De Grebbelinie werd aan het einde van de achttiende eeuw aangelegd als verdedigingslinie tegen aanvallen vanuit het oosten. De ligging was slim gekozen: aan De Utrechtse Heuvelrug zorgde het hogere zandlandschap voor een natuurlijke grens, terwijl de lager gelegen Gelderse Vallei onder water gezet kon worden.
In de jaren die volgden werd de linie steeds aangepast aan nieuwe dreigingen en technieken. Er kwamen forten, sluizen, keerkades en later ook betonnen kazematten bij. Tegenwoordig zijn nog veel van die militaire sporen zichtbaar in het landschap.
De Grebbelinie tijdens de Tweede Wereldoorlog
In mei 1940 speelde de Grebbelinie opnieuw een belangrijke rol. Nederlandse militairen probeerden hier de Duitse opmars tegen te houden. Vooral rond de Grebbeberg bij Rhenen werd zwaar gevochten. Veel soldaten verloren hier het leven. Op verschillende plekken langs de linie herinneren bunkers, kazematten en militaire begraafplaatsen aan die periode. De militaire geschiedenis is nog altijd zichtbaar in het landschap. Wandelroutes rond de Grebbeberg en het Valleikanaal voeren langs stille plekken waar het verhaal van de oorlog dichtbij komt. Musea als het Nationaal Militair Museum in Soesterberg, Grebbelinie Bezoekerscentrum in Renswoude en Stadsmusea Rhenen aan de linie vertellen meer over de verdediging van Nederland en het leven van soldaten in oorlogstijd.
Land vol water
Water was het belangrijkste wapen van de Grebbelinie. Grote stukken land konden bewust onder water worden gezet. Precies diep genoeg om vijanden tegen te houden, maar te ondiep om doorheen te varen. Dit systeem van inundatie maakte de Gelderse Vallei tijdelijk onbegaanbaar. Dat had veel invloed op het dagelijks leven van bewoners. Boeren zagen hun weilanden vollopen, wegen verdwenen onder water en dorpen werden soms moeilijk bereikbaar. Het samenleven met water hoorde eeuwenlang bij dit landschap aan De Utrechtse Heuvelrug. Nog steeds zie je hier hoe water en landschap met elkaar verbonden zijn en vind je de sporen hiervan terug in de prachtige natuur.
Ontdek de Grebbelinie
-
Wandelen of fietsen
Wandelen of fietsen
Verken de Grebbelinie via wandel- en fietsroutes. Je volgt oude dijken, loopt langs bunkers en komt door open landschap waar water vroeger een verdedigingsmiddel was.
-
Musea
Musea
Leer meer over de verhalen uit oorlogstijd in de musea en bezoekerscentra.
-
Citytrip of pittoresk dorpje?
Citytrip of pittoresk dorpje?
Van de grote steden Amersfoort en Veenendaal tot de pittoreske dorpen Bunschoten-Spakenburg en Rhenen. Ontdek plaatsen met een verhaal langs de Grebbelinie.
-
Blijf nog wat langer
Blijf nog wat langer
Er is veel te ontdekken én te doen langs de Grebbelinie. Blijf overnachten en beleef het zelf.
-
Te doen op de Grebbelinie
Te doen op de Grebbelinie
Van open monumentendagen tot wandelingen met een gids en herdenkingen rond de Grebbeberg: verspreid over het jaar zijn er verschillende activiteiten op en aan De Utrechtse Heuvelrug.
Veelgestelde vragen
De Grebbelinie is een historische verdedigingslinie die liep van de Nederrijn bij Rhenen tot aan het IJsselmeer. Door stukken land onder water te zetten, werd het gebied moeilijk toegankelijk voor vijanden.
De Grebbelinie ligt aan De Utrechtse Heuvelrug en loopt door Rhenen, Veenendaal, Renswoude, Woudenberg, Scherpenzeel, Leusden, Amersfoort en Bunschoten-Spakenburg. In al deze gemeenten vind je sporen van het militaire verleden. In het landschap, maar ook in de verschillende musea, VVV's en via cultuurhistorische stichtingen.
Inundatie betekent dat land bewust onder water wordt gezet als verdediging. Dit gebeurde met een slim systeem van sluizen, dijken en watergangen.
Jazeker! Er zijn verschillende wandelroutes over de Grebbelinie, zowel lange als korte routes, ommetjes, klompenpaden, NS-wandelingen en themaroutes. Zo is het Grebbeliniepad een doorgaande wandelroute die langs de gehele linie loopt, onderverdeeld in twaalf wandelingen langs de vele werken, sluizen, forten en kazematten van de Grebbelinie.
Ja, langs de linie lopen meerdere fietsroutes door de Gelderse Vallei en aan De Utrechtse Heuvelrug. Bekijk via de routepagina alle routes, zoals de speciale zuid-, midden-, en noord-routes.
Voor gezinnen zijn er verschillende leuke activiteiten langs de Grebbelinie. Zo bieden de musea en het bezoekerscentrum korte routes en speurtochten voor gezinnen, maar ook de musea zelf zijn interessant voor kinderen om meer te leren over de militaire geschiedenis van Nederland. Verder zijn er diverse sportieve activiteiten rond de Grebbelinie zoals fietsen, wandelen enn kanoën, en kan een bezoek aan de Grebbelinie worden gecombineerd met andere leuke uitjes.
Bezoek één van de musea langs de Grebbelinie of start bij het Grebbelinie Bezoekerscentrum in Renswoude.
Maak je bezoek aan de Grebbelinie compleet
-
Overnachten langs de linie
Eén dag is vaak niet genoeg om alles te leren over de Grebbelinie. Blijf langer en ontdek alles wat De Utrechtse Heuvelrug te bieden heeft.
-
Wandelen of fietsen langs de linie
De Grebbelinie ontdek je pas echt door een fiets- of wandelroute door de omgeving. Fiets- of wandel langs verschillende historische punten met deze routes.
-
Kastelen en buitenplaatsen
Meer geschiedenis in regio De Utrechtse Heuvelrug ontdekken? Bezoek eeuwenoude historische locaties tijdens je verblijf.
-
Proef de smaken van de streek
Ontdek de smaken van de regio: van een terras in het dorp tot streekproducten van het land.
-
De natuur in
Meer zien van de regio? Trek de natuur in en ontdek de veelzijdigheid van regio De Utrechtse Heuvelrug.
-
Dorpen en steden
Op en aan de Grebbelinie liggen verschillende dorpen en steden. Strijk neer op een terras, wandel door straatjes of ontdek winkels en cultuur.